De Japanse bezetting van Nederlands-Indië, 1942-1945

Nederlands-Indië verklaarde Japan de oorlog op 8 december 1941, de dag na de Japanse aanval op Pearl Harbor. Die zelfde maand vielen de Japanners Indië diverse malen aan. In januari 1942 volgde een grote invasie. Nederlands-Indië capituleerde op 8 maart 1942, waarna de Japanners de gehele archipel bezetten. Omdat Indië uit tienduizenden eilanden bestaat, verspreid over vele duizenden kilometers, worden sommige eilanden pas medio 1943 bezet. Het is daarom onmogelijk, een datum te noemen waarop de bezetting door de Japanners begint. Bovendien bleef het zuidelijke gedeelte van Nieuw-Guinea onbezet en bleef men daar Indische zegels gebruiken, tot de voorraad in 1943/1944 op was.


De Japanners verdeelde Indië in drie autonome landen. Java en Sumatra kwamen onder bestuur van het leger, terwijl Borneo en de Grote Oost onder het bestuur van de marine kwam. De drie “landen” gaven elk hun eigen postzegels uit. De Riouw en Lingga archipel en de Anambas eilanden, eilanden ten oosten van Sumatra, vormden een administratieve band met Malakka, ook postaal, waardoor hier bezettingszegels van Malakka gebruikt zijn.


Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Omdat rust en orde gehandhaafd moesten worden kregen de nog aanwezige Japanse troepen hier opdracht voor, tot de geallieerden het gezag overnamen. Hierdoor is een datum waarop de Japanse bezetting eindigde moeilijk te geven, sommige plaatsen stonden tot in medio 1946 onder Japans gezag. Daarom zijn Japanse bezettingszegels op bijvoorbeeld Bali tot eind april 1946 doorgebruikt.

Voor voorbeelden, klik op de volgende links: Java, Sumatra, Borneo en de Grote Oost, en Riouw en Lingga Archipel en Anambas Eilanden.



NICA Soemba, NICA Timor, 1945

Op Timor en Soemba namen de Nederlanders eind 1945 het gezag over, waardoor de eilanden onder het gezag van de Netherlands Indies Civil Affairs (NICA) kwamen te staan, die o.a. de taak had om de burgerlijke administratie in bevrijde gebieden weer op poten te zetten.


Omdat het postkantoor op Timor aan het eind van de oorlog was overvallen, besloot de NICA de overgebleven zegelvoorraad met NICA Timor te overdrukken. Een soortgelijke situatie deed zich op Soemba voor, hier werden de zegels met NICA Soemba overdrukt.


Klik hier voor voorbeelden van NICA opdrukken.


Repoeblik Indonesia, 1945-1949

Op 17 augustus 1945, twee dagen na de Japanse capitulatie, riep Indonesië zijn onafhankelijkheid uit. Omdat de Nederlanders volop met de wederopbouw van hun eigen land bezig waren, waren het de Britten en Australiërs die Indië van de Japanners bevrijdden. Hoewel de Nederlanders vrij snel het gezag van de Australiërs op Borneo en in de Grote Oost overnamen, bleef de situatie op Java en Sumatra geheel anders, daar was een duidelijke scheiding tussen Nederlands en Republikeins gebied en werkten Nederlandse en Indonesische bestuursdiensten door elkaar heen.


De Britten, die Java en Sumatra hadden bevrijd, wilden met onderhandelingen een akkoord tussen de Nederlanders en Indonesiërs bereiken. Die onderhandelingen startten in oktober 1945, maar liepen op niets uit. Nederland probeerde in 1947 en 1948 met de zogenaamde politionele acties de orde te herstellen. Resoluties van de Veiligheidsraad dwongen Nederland in januari 1949 aan dit alles een einde te maken. Sancties van de zijde van de Verenigde Staten speelden daarbij ook een rol. De onderhandelingen werden voortgezet en uiteindelijk werd een akkoord bereikt.


Op 27 december 1949 werd de soevereiniteit van Nederlands-Indië exclusief Nieuw-Guinea overgedragen aan de Republik Indonesia Serikat (R.I.S. = Verenigde Staten van Indonesië). De R.I.S. was een federale republiek bestaande uit de staten Java, Sumatra en Borneo en de Grote Oost. Al in april 1950 werd de federale R.I.S. opgeheven en werd de eenheidsstaat Republik Indonesia uitgeroepen.


Tijdens de turbulente jaren van augustus 1945 tot en met december 1949, werden vooroorlogse en Japanse bezettingszegels voorzien van Republikeinse opdrukken en gaven de Republikeinen hun eigen zegels en postwaardestukken uit.


Klik hier voor voorbeelden


Weense & Philadelphia drukken, Repoeblik Indonesia, 1949

In 1948 bestelden Indonesische vertegenwoordigers in New York een serie Repoeblik Indonesia zegels bij postzegelhandel J. & H. Stolow & Co. Het was de bedoeling om de zegels als propaganda te gebruiken, hoewel Indonesische autoriteiten hebben verklaard dat de zegels ook in Indonesië gebruikt zouden worden.


De meeste zegels zijn door de Oostenrijkse Staatsdrukkerij in Wenen gedrukt. De drie hoogste waarden van de frankeer- en luchtpostzegels en een aantal van de blokkadezegels zijn gedrukt door de E.A. Wright Bank Note Company in Philadelphia. Gebruikte zegels zijn bekend, maar alleen met filatelistische afstempelingen.


Klik hier voor voorbeelden.


Infamy, Repoeblic Indonesia, 1949

Om de aandacht te vestigen op de politionele acties van 1948 zijn een aantal naoorlogse Nederlands- Indische zegels overdrukt met


Repoeblic Indonesia, Two Days Of Infamy, 7 Dec. 1941 - Pearl Harbor, 18 Dec. 1948, - Jogjakarta.

Deze opdrukzegels zijn ook bij postzegelhandel J. & H. Stolow & Co besteld. Gebruikte zegels zijn uitsluitend bekend met filatelistische afstempelingen.


Klik hier voor voorbeelden.


Republik Maluku Selatan, 1950

Enkele maanden na de soevereiniteitsoverdracht werd de federale republiek R.I.S. opgeheven en de eenheidsstaat Republik Indonesia uitgeroepen met Jakarta op Java als hoofdstad. De Zuid Molukse eilanden verworpen deze centralisatie en riepen op 25 april 1950 hun eigen onafhankelijke Republik Maluku Selatan (R.M.S. = Republik van de Zuid Molukken) uit.


Zij vochten een aantal jaren voor hun onafhankelijkheid. In deze periode zijn Indonesische zegels met Republik Maluku Selatan overdrukt. Hoewel zeer zeldzaam bestaan echt gebruikte zegels met afstempelingen Amboina en Saparoea. De leiders van de R.M.S. hebben nog een aantal zegels besteld bij postzegelhandel J. & H. Stolow & Co. Deze zijn door de Oostenrijkse Staatsdrukkerij in Wenen gedrukt. Gebruikte exemplaren zijn niet bekend.


Klik hier om voorbeelden te bekijken.


Negara Islam Indonesia, 1953 (?)

In 1953 richtten de leiders van Darul Islam (Huis van Islam) de Negara Islam Indonesia (Islamitische Staat Indonesië) op, met Sukarmadji Maridjan Kartosuwirjo als hoofd. In 1962 werd Kartosuwirjo gearresteerd en geëxecuteerd en Negara Islam Indonesia opgeheven. Wanneer de serie van twee zegels is uitgegeven is onbekend.


Klik hier om voorbeelden te bekijken.


Pemerintah Revolusioner Republik Indonesia (P.R.R.I), 1959

Eind 1957 begon een opstand in delen van Sumatra en Noord Sulawesi. Op 15 februari 1958 werd in Padang de PPRI (Pemerintah Revolusioner Republik Indonesia = Revolutionaire Tegenregering van de Republiek Indonesia) uitgeroepen. Zij voerden een “met alle middelen oorlog” = “Perdjoengan Semesta” (Permesta) tegen het zittende regime.


Klik hier om voorbeelden te bekijken.


Negara Kesatuan Kalimantan Utara, 1964

De Indonesische autoriteiten vonden dat gedeelten van de archipel die nog niet onder hun gezag stonden, deel zouden moeten uitmaken van Indonesië. Daardoor begon de zogenaamde “Konfrontasi politik” met Maleisië over de soevereiniteit van Noord Borneo. Deze opvatting werd ondersteund door guerrilla activiteiten vanuit het Indonesische gedeelte van het eiland.


Om de “annexatie” te vieren werd een serie zegels gedrukt met inschrift Negara Kesatuan Kalimantan Utara (Verenigde Staat Noord Borneo). De zegels zijn niet uitgegeven, van één waarde zijn een aantal misdrukken overgebleven.


Klik hier voor de zegel.


Republik Rakjat Indonesia, 1965

Op 30 september 1965, probeerde de Indonesische Communistische Partij de macht over te nemen. Ter voorbereiding op de staatsgreep zijn zegels uit 1964 met de afbeelding van President Soekarno overdrukt met Republik Rakjat Indonesia (Volksrepubliek Indonesia). De staatsgreep mislukte en de zegels verschenen in pakketten bij handelaren in Hong Kong.

Klik hier om voorbeelden te bekijken.


Organisasi Papua Merdeka (O.P.M.), 1978

De Organisasi Papua Merdeka (Organisatie voor een Onafhankelijk Papoea) bestond uit een groep Papoeaas, die voor de onafhankelijkheid van West Nieuw-Guinea vochten. In 1978 bestelt de verzetsgroep postzegels om grotere publiciteit voor hun strijd te krijgen. De zegels zijn een private propaganda uitgifte. De regering-in-ballingschap van de Republik Maluku Selatan steunde de O.P.M. en voorzag ze van een aantal zegels van de R.M.S., die met O.P.M. werden overdrukt.

Klik hier om voorbeelden te bekijken.

Original content © 2009 Dai Nippon. All rights reserved. Contact the Webmaster with any technical problems or comments.